Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

  6 stycznia 2026 roku minęła 150. rocznica urodzin Mieczysława Limanowskiego – barwnej i zasłużonej postaci kultury i nauki polskiej przełomu XIX i XX wieku. Mieczysław Limanowski urodził się 6 stycznia 1876 we Lwowie w rodzinie Bolesława Limanowskiego (1835-1935) i Wincentyny z Szarskich Limanowskiej (zm.1885). Mieczysław Limanowski był geologiem,  badaczem tektoniki Tatr, a także, jak podaje profesor Maria Kalinowska w swoim artykule Profesor Mieczysław Limanowski o Wilnie i dziedzictwie kulturalnym Wielkiego Księstwa Litewskiego, jednym z prekursorów  geografii kulturowej i semiotyki miasta. Przypuszczalnie, jak wynika z badań Józefa Szczublewskiego od 1914 roku datuje się znajomość Mieczysława Limanowskiego z Juliuszem Osterwą, z którym geolog będzie współtworzył Redutę -  zespół teatralny i pierwsze polskie laboratorium teatralne. Z okazji tej rocznicy zachęcam do lektury kilku tekstów: 1.       Wspomnianego już artykułu Marii Kalinowskie...

Dzisiaj przypada 106. rocznica inauguracji działalności zespołu teatralnego Reduta.  29 listopada 1919 roku odbyła się w Salach Redutowych Teatru Wielkiego w Warszawie prapremiera dramatu Ponad śnieg bielszym się stanę... Stefana Żeromskiego, który pisarz zadedykował Juliuszowi Osterwie.  Reduta działała w latach 1919-1939 w Warszawie, Grodnie i Wilnie pod kierownictwem aktora Juliusza Osterwy i profesora geologii (jednocześnie teatrologa) Mieczysława Limanowskiego z przerwą w latach 1929-1931. Badacze wyróżniają trzy okresy jej działalności, związane z miejscem stałej siedziby zespołu: pierwszą Redutę warszawską w latach 1919-1924. Redutę wileńską w latach 1925-1931 i drugą Redutę warszawską w latach 1931-1939. Każdy z wymienionych etapów działalności zespołu związany jest z poszukiwaniem nowych środków wyrazu i nowego repertuaru. Celem Reduty było „szerzenie zamiłowania do twórczości rodzimej i pracy zespołowej nad teatrem i dla teatru” ( Statut Towarzystwa Polskich Artystów...

  Marzyciel jest monodramem o aktorze, reżyserze, reformatorze, najbardziej ikonicznej postaci polskiego teatru dwudziestolecia międzywojennego   - Juliuszu Osterwie. Przedstawienie nie jest jednak kronikarskim zapisem jego biografii. Tematem spektaklu jest aktorstwo i realia pracy artystów w zastanej sytuacji społeczno-politycznej. Motywy z biografii Osterwy zostały wybrane tak, aby pokazać jak bardzo dylematy aktorów, czy w ogóle artystów i ludzi innych wolnych zawodów,   nie zmieniły się na przestrzeni lat. Pozostają współczesne i namacalne. Twórcy przedstawienia to doświadczeni aktorzy. Tekst napisał Marcin Bartnikowski, także dyrektor artystyczny, dramaturg i wykładowca akademicki. Spektakl wyreżyserował Łukasz Lewandowski, sam jako aktor odnoszący sukcesy w monodramach (np. Historia Jakuba ,   reż. Aldona Figura, Teatr Ateneum w Warszawie, 2024). Założyciela zespołu/teatru Reduta gra w spektaklu Daniel Salman,   zawodowo związany z lubelskim Teatrem im. ...