Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

  Czy wiedzieliście, że król Aleksander Jagiellończyk i jego żona, Helena Rurykowiczówna, prawosławna królowa Polski zostali bohaterami powieści? Książkę Aleksander i piękna Helena napisał Zenon Gołaszewski, pochodzący z Gdańska historyk i pisarz, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Powieść miała już kilka wydań (w latach 2014 i 2021). Wpisuje się ona w tradycję powieści historycznych poświęconych Jagiellonom takich jak Matka królów Józefa Ignacego Kraszewskiego i Królewskie sny Józefa Hena. Jednak tam głównymi bohaterami są Władysław Jagiełło i Zofia Holszańska. Aleksander i piękna Helena atmosferą przypomina też nieco Filary Ziemi Kena Folletta, choćby dlatego że ważnymi postaciami w książce są architekci i budowniczowie Wiktor Gołajko i Pietro Vellani, a czas akcji przypada na czas budowy kościoła św. Anny w Wilnie i monasteru w Supraślu. Sam autor umieszczając jako motto cytaty z dzieł Szekspira chce widzieć w dziejach królewskiej pary historię na miarę elżbietańs...

29 października 2025 roku, w przeddzień 4. rocznicy śmierci dr Iriny Tatarovej (1964-2021) - osoby łączącej sztukę i naukę, różne kręgi ludzi i dyscypliny naukowe, na Wydziale "Artes Liberales" Uniwersytetu Warszawskiego odbył się wieczór wspomnieniowy połączony z promocją publikacji pokonferencyjnej poświęconej jej pamięci pt. "Sens ikony, sens świata. Księga pamięci Iriny Tatarovej" pod red. bp Michała Janochy, Bogny Kosmulskiej i Aleksandry Sulikowskiej-Bełczowskiej. Książka w swojej początkowej części zatytułowanej "Wstępnie" (szczególnie teksty na stronach 13-23) jest (chyba nadal wciąż rzadkim w Polsce) przykładem humanistycznej biografii naukowej.   Link do księgarni: https://www.wuw.pl/product-pol-20667-Sens-ikony-Sens-swiata-Pamieci-Iriny-Tatarovej.html Źródło ilustracji: fot. własna.                                                    ...

Ekspedycja: Burza w Studio teatrgalerii w Warszawie jest debiutanckim spektaklem Alexandra Dulaka (związanego z Wydziałem Reżyserii warszawskiej AT) w instytucjonalnym teatrze. Projekt ten jako work in progress otrzymał nagrodę Nowy Yorick dla młodych reżyserów na gdańskim Festiwalu Szekspirowskim w 2024 roku. Warstwę literacką spektaklu stanowią wątki zaczerpnięte z Burzy Williama Shakespeare’a oraz dzienniki polarników przełomu XIX i XX wieku. Ważną lekturą   kontekstową jest wydana w 2019 roku przez Akademię Teatralną książka Tomasza Kubikowskiego Zjadanie psów. Umieszczenie szekspirowskiej Burzy w warunkach ekspedycji polarnych poprzednich wieków to ciekawy i dobrze umotywowany zabieg. Dramat Anglika porusza problematykę relacji wiedzy i władzy, uosabianej choćby przez dwóch skonfliktowanych braci, władców Neapolu: Prospera i Antonia. Performatywny wymiar wytwarzania wiedzy jest ważnym wątkiem przywołanej książki Tomasza Kubikowskiego. Rama ekspedycji polarnej wybrana prze...

  Simona Kossak z 2024 roku to trzeci pełnometrażowy film fabularny w dorobku Adriana Panka. Od pełnometrażowego fabularnego debiutu reżysera pt. Daas - wysmakowanego wizualnie i interesującego fabularnie dramatu historycznego o działalności Jakuba Franka, rabina i kupca działającego w XVIII-wiecznej Rzeczpospolitej minęło kilkanaście lat. Najnowszy film reżysera jest oparty na książce Anny Kamińskiej pt. Simona. O niezwyczajnym życiu Simony Kossak i ukazuje wybrane wątki biografii Simony Kossak   - biolożki, popularyzatorki nauki, wywodzącej się z artystycznego rodu Kossaków, która w geście uniezależnienia się od znaczącej krakowskiej rodziny artystycznej osiadła w Puszczy Białowieskiej.     Wyraźną ramą akcji filmu jest etap kariery naukowej Simony Kossak od obrony pracy magisterskiej, poprzez pracę nad doktoratem, do jego obrony (okres ten trwał dziesięć lat). Miałam kilka motywacji do obejrzenia filmu.   Pierwszą z nich był rodzinny sentyment do okolic P...

 W niedzielę, 12 października 2025,  odbył się warszawski wernisaż wystawy "Działalność wydawnicza Warszawskiej Metropolii Prawosławnej w II Rzeczpospolitej". Słowo wstępne i wykład wygłosili Vitali Michalczuk i kurator wystawy ks. Ivan Nikulin.  Zwiedzających po wystawie oprowadził jej kurator.   Ekspozycja silnie podkreśla topografię Warszawy, przede wszystkim dzisiejszych ulic: al. Solidarności i Paryskiej. Ma też charakter biograficzny - przedstawia sylwetki osób związanych z Warszawską Drukarnią Synodalną, m.in. metr. Dionizego (Waledyńskiego), czy o. prot. Serafina Batorewicza, rektora Prawosławnego Seminarium Duchownego w latach 1943-1944.  Wystawa jest czynna w Centrum Kultury Prawosławnej im. świętych Cyryla i Metodego w Warszawie do końca listopada 2025 roku.  Pierwodruk na FB:  https://www.facebook.com/share/p/1EjPX6CXcR/   Źródło ilustracji: https://www.ckp.warszawa.pl/wp-content/uploads/2025/10/Plakat.jpg     ...

1 października 2025 portal kulturalny Teatr dla Wszystkich opublikował moją recenzję z wystawy  Życie romantyczne. Chopin, Scheffer, Delacroix, Sand w Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie.  Recenzję można przeczytać pod tym linkiem https://teatrdlawszystkich.pl/genius-loci-romantycznych-przyjazni/  Wystawa trwa do 31 października 2025 roku, co znaczy, że rozpoczął się ostatni tydzień ekspozycji. 

  Wystawa Jam posełkini jego. Język i emocje polskiego średniowiecza została otwarta w Pałacu Rzeczypospolitej – jednym z oddziałów Biblioteki Narodowej. Kuratorem ekspozycji jest dr Łukasz Kozak, mediewista, autor książek, stały współpracownik Narodowej Książnicy. Tematem Jam posełkini jego. Język i emocje polskiego średniowiecza jest język. Organizatorów interesowały ślady średniowiecznego języka we współczesnej polszczyźnie. Ślady te ukazano za pomocą różnorodnych eksponatów. Wśród artefaktów dominują starodruki ze zbiorów Biblioteki Narodowej. Wystawa zajmuje trzy górne sale Pałacu Rzeczypospolitej oraz hol pierwszego piętra. Przed wejściem na właściwą wystawę zwiedzający stykają się z audiosferą ekspozycji, to średniowieczna muzyka chóralna. Obejmuje ona jednak jedynie tę ograniczoną przestrzeń, nie zaś całość wystawy.  Każda z sal poświęcona jest innym zabytkom piśmiennictwa polskiego i europejskiego. W pierwszej z nich eksponowane są Kazania świętokrzyskie  z prze...

  Marzyciel jest monodramem o aktorze, reżyserze, reformatorze, najbardziej ikonicznej postaci polskiego teatru dwudziestolecia międzywojennego   - Juliuszu Osterwie. Przedstawienie nie jest jednak kronikarskim zapisem jego biografii. Tematem spektaklu jest aktorstwo i realia pracy artystów w zastanej sytuacji społeczno-politycznej. Motywy z biografii Osterwy zostały wybrane tak, aby pokazać jak bardzo dylematy aktorów, czy w ogóle artystów i ludzi innych wolnych zawodów,   nie zmieniły się na przestrzeni lat. Pozostają współczesne i namacalne. Twórcy przedstawienia to doświadczeni aktorzy. Tekst napisał Marcin Bartnikowski, także dyrektor artystyczny, dramaturg i wykładowca akademicki. Spektakl wyreżyserował Łukasz Lewandowski, sam jako aktor odnoszący sukcesy w monodramach (np. Historia Jakuba ,   reż. Aldona Figura, Teatr Ateneum w Warszawie, 2024). Założyciela zespołu/teatru Reduta gra w spektaklu Daniel Salman,   zawodowo związany z lubelskim Teatrem im. ...

  Chopin, Chopin! to najnowszy film doświadczonego reżysera dramatów historycznych i biograficznych oraz producenta filmowego Michała Kwiecińskiego. Chopin, Chopin! przedstawia późny etap życia Fryderyka Chopina, lata 1835-1849. W tym czasie Chopin jest już artystą o uznanym dorobku. Skomponował swoje koncerty fortepianowe. Powstają Etiudy op. 25, Ballady i Preludia – odzwierciedlenie melancholijnych i frenetycznych tendencji epoki.   Jednak muzyka Chopina w filmie Michała Kwiecińskiego nie odgrywa tak ważnej roli jak można by się było tego spodziewać. Słyszymy ją w krótkich, urywanych fragmentach w wykonaniu na dawny instrument. Dodatkowo przemieszaną ze współczesnymi wokalizami i muzyką klubową. Trudno też stwierdzić, by w wyraźny sposób komentowała akcję na ekranie. Być może jest to spowodowane tym, że Chopin jest w tym filmie ukazany przede wszystkim jako pianista i nauczyciel, a nie kompozytor. Głównym tematem Chopin, Chopin! (który jednak wyjaśnia się dość późno) j...