Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

 Dzisiaj, 4 lutego 2026 r. , portal kulturalny "Teatr dla Wszystkich" opublikował recenzję mojego autorstwa ze spektaklu Płomienie na podstawie powieści Stanisława Brzozowskiego w reżyserii Janusza Opryńskiego z repertuaru Teatru Polskiego w Warszawie.  Recenzję można czytać pod tym linkiem: https://teatrdlawszystkich.pl/paradoks-plomieni/ 

 Dzisiaj, 14 grudnia 2025 r., portal internetowy "Teatr dla Wszystkich" opublikował  recenzję mojego autorstwa ze spektaklu Termopile polskie Tadeusza Micińskiego w reżyserii Jana Klaty z repertuaru Teatru Narodowego w Warszawie. To pierwsza premiera nowej dyrekcji narodowej sceny. Jan Klata jest dyrektorem Teatru Narodowego od 1 września 2025 r.  na pięć kolejnych sezonów.  Recenzję z "Termopil polskich" można czytać pod tym linkiem: https://tiny.pl/x81v4952

 1 grudnia 2025 roku portal Teatr dla Wszystkich opublikował moją recenzję spektaklu w reż. Grzegorza Jarzyny na motywach powieści Jana Potockiego  pt. Rękopis znaleziony w Saragossie. Dziedzictwo Gomelezów z repertuaru Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana w Warszawie.  Tekst można przeczytać tutaj: https://tiny.pl/p5q5n_db 

Ruda jest spektaklem  inspirowanym życiem i twórczością jeleniogórskiej malarki Małgorzaty Sarzyńskiej (1962-2005). W przedstawieniu Teatru Telewizji plan sztuki i życia prywatnego łączy się ze sobą bardzo mocno, z uwagi na fakt, że rolę tytułową gra Olga Sarzyńska, aktorka związana z teatrami warszawskimi, córka Małgorzaty. Biografia malarki to również wieloletnia fascynacja reżysera i współscenarzysty (wraz z Małgorzatą Sikorską-Miszczuk) przedstawienia Wawrzyńca Kostrzewskiego, którego z Olgą Sarzyńską łączy partnerstwo życiowe i artystyczne. Wawrzyniec Kostrzewski zgromadził w spektaklu wybitną obsadę aktorską,  w której nawet epizodyczne role przyciągają uwagę.  Tak jest na przykład z rolą malarza w wykonaniu Mariusza Bonaszewskiego, czy rolą Agaty Kuleszy jako kuratorką (to właśnie w jednym z dialogów między Sarzyńską a Kuleszą-kuratorką padają słowa, które posłużyły za tytuł niniejszej recenzji). Gra Olgi Sarzyńskiej w roli tytułowej frapuje widzów przez cały ...

  Mariusz Gołosz to młody polski dramatopisarz i dramaturg, jeden z najczęściej wystawianych i nagradzanych w ostatnich sezonach twórców.   W Pieśniach piekarzy polskich autor opisał swoje kilkuletnie doświadczenie pracy na stanowisku piekarza. Jego utwór dotarł do finału Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej w 2022 roku. Spektakl prezentowany w Teatrze Telewizji TVP to przeniesienie przedstawienia z Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, które wyreżyserowała Klaudia Gębska. Klaudia Gębska jest młodą reżyserką,   związaną z krakowską szkołą teatralną, która ma doświadczenie pracy w teatrze w roli dramaturga. Pieśni piekarzy polskich to opowieść o dwóch przyjaciołach, miłośnikach rapu: Piekarzu na M. (w tej roli Piotr Tuleja) i Piekarzu na J. (Filip Zaręba), pracujących (lub poszukujących pracy) w różnych miejscach w Polsce. Ich historia to pretekst, aby opowiedzieć o współczesnym rynku pracy w Polsce w ogólności –   umowy na czas określony ...

  Embodying Pasolini to wspólne przedsięwzięcie szkockiej aktorki Tildy Swinton i francuskiego historyka sztuki i kuratora Oliviera Sailliarda. Bohaterami ich głośnego projektu są włoski reżyser filmowy Pier Paolo Pasolini oraz stale współpracujący z nim kostiumograf Danilo Donati. Performans jest próbą ożywienia kostiumów, które Donati stworzył do filmów Pasoliniego. Nieaktorskie środki artystyczne zostały w tej „żywej wystawie”, jak nazwali ją twórcy, ograniczone do minimum. Skromną scenografię stanowi kilka stołów i ograniczony rozłożonym na podłodze papierem wybieg. Światło jest białobłękitne. Fragmenty dialogowe są krótkie. Pod tym względem zwraca uwagę scena dokumentacji kostiumu, kiedy Swinton i Saillard rozmawiają ze sobą. Uzmysławia ona, że identyfikacja i opis kostiumu to oddzielny rodzaj sztuki, który może sprawić kłopot nawet wytrawnym specjalistom. Jakie jest aktorstwo w opisywanym performansie? W Embodying Pasolini Tilda Swinton nie gra, a jest na scenie. Aktorka...

Dziś przypada jeden z tych dni, kiedy można wspomnieć Wandę Osterwinę z okazji jej urodzin (ur. 5/17 listopada 1887 r. w Wilnie). W tym roku nie mogę podzielić się z tej okazji oficjalnymi wynikami moich badań nad jej życiem i twórczością. Mam nadzieję, że w przyszłym roku będzie to możliwe.    Dzisiaj udostępniam: 1.   fotografię maszynopisu mojej pracy o niej z lat ok. 2019-2024 oraz 2. fotografię Wandy z niezidentyfikowanej roli – przypuszczalnie Szalonej-Nawróconej w Judaszu Kazimierza Przerwy- Tetmajera. Wyrażam to przypuszczenie w moim maszynopisie na stronach 96-97 w tekście głównym oraz na stronie 191 w opisie ilustracji. Źródła ilustracji: Źródła ilustracji: 1. maszynopis, fot. własna ; 2. Portret Wandy Osterwiny w roli, "Tygodnik Ilustrowany" 1929, nr 5. Link do źródłowego posta na Facebooku: https://www.facebook.com/share/p/1FhsP8QEeF/  

  Laborantka jest debiutanckim dramatem Elli Road, brytyjskiej aktorki i pisarki działającej w Londynie. Dramat uzyskał nominacje do kilku nagród literackich, a jego światowa prapremiera odbyła się w londyńskim Hampstead Theatre w 2018 roku. Polską prapremierę tekstu w Teatrze Współczesnym w Warszawie (12.02 i 13.02.2025) wyreżyserowała Anna Gryszkówna, aktorka stołecznego Teatru Narodowego. Jest to kolejny spektakl w dorobku reżyserskim aktorki. Gryszkówna reżyserowała dotychczas przede wszystkim monodramy oparte na kobiecych biografiach, jak np. Ginczanka. Sposób na prostotę życia (tekst Piotr Rowicki, Teatr Łaźnia Nowa w Krakowie, 2020) ; Simona K. Wołająca na puszczy (tekst Piotr Rowicki, Big Book Cafe w Warszawie, 2020). Ponadto jej aktywność reżyserska obejmuje również klasykę dramatu europejskiego np. Poskromienie złośnicy Shakespeare’a (Teatr im. Ludwika Solskiego w Tarnowie, 2017). Laborantka jako prapremiera polska obcego dramatu współczesnego wyróżnia się na zarysow...

Ekspedycja: Burza w Studio teatrgalerii w Warszawie jest debiutanckim spektaklem Alexandra Dulaka (związanego z Wydziałem Reżyserii warszawskiej AT) w instytucjonalnym teatrze. Projekt ten jako work in progress otrzymał nagrodę Nowy Yorick dla młodych reżyserów na gdańskim Festiwalu Szekspirowskim w 2024 roku. Warstwę literacką spektaklu stanowią wątki zaczerpnięte z Burzy Williama Shakespeare’a oraz dzienniki polarników przełomu XIX i XX wieku. Ważną lekturą   kontekstową jest wydana w 2019 roku przez Akademię Teatralną książka Tomasza Kubikowskiego Zjadanie psów. Umieszczenie szekspirowskiej Burzy w warunkach ekspedycji polarnych poprzednich wieków to ciekawy i dobrze umotywowany zabieg. Dramat Anglika porusza problematykę relacji wiedzy i władzy, uosabianej choćby przez dwóch skonfliktowanych braci, władców Neapolu: Prospera i Antonia. Performatywny wymiar wytwarzania wiedzy jest ważnym wątkiem przywołanej książki Tomasza Kubikowskiego. Rama ekspedycji polarnej wybrana prze...

  Marzyciel jest monodramem o aktorze, reżyserze, reformatorze, najbardziej ikonicznej postaci polskiego teatru dwudziestolecia międzywojennego   - Juliuszu Osterwie. Przedstawienie nie jest jednak kronikarskim zapisem jego biografii. Tematem spektaklu jest aktorstwo i realia pracy artystów w zastanej sytuacji społeczno-politycznej. Motywy z biografii Osterwy zostały wybrane tak, aby pokazać jak bardzo dylematy aktorów, czy w ogóle artystów i ludzi innych wolnych zawodów,   nie zmieniły się na przestrzeni lat. Pozostają współczesne i namacalne. Twórcy przedstawienia to doświadczeni aktorzy. Tekst napisał Marcin Bartnikowski, także dyrektor artystyczny, dramaturg i wykładowca akademicki. Spektakl wyreżyserował Łukasz Lewandowski, sam jako aktor odnoszący sukcesy w monodramach (np. Historia Jakuba ,   reż. Aldona Figura, Teatr Ateneum w Warszawie, 2024). Założyciela zespołu/teatru Reduta gra w spektaklu Daniel Salman,   zawodowo związany z lubelskim Teatrem im. ...