Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

  Wielki Łuk, francusko-duński dramat filmowy w reżyserii Stéphane’a Demoustiera opowiada o procesie twórczym duńskiego architekta Johanna Otto von Spreckelsena nad zwycięskim projektem w międzynarodowym konkursie architektonicznym na „dwudziestowieczną wersję Łuku Triumfalnego” ogłoszonym we Francji w 1983 roku. Film porusza problem granic architektury. Z jednej strony architekt jest twórcą śmiałych wizji artystycznych, z drugiej powinien wziąć pod uwagę pragmatyczne zagadnienie: jego dzieło ma służyć ludziom. W Wielkim Łuku uwidoczniono te kwestie przez dwie obsesyjne idee Spreckelsena. Pierwszą była gładka pozbawiona spoiw fasada budynku, drugą wykorzystanie w przestrzeniach użytkowych Wielkiego Łuku karraryjskiego marmuru - tego samego, którego używał w swoich dziełach Michał Anioł. Konflikt między nieugiętym architektem, a pozostałym zespołem, chcącym przekonać go do kompromisu między artyzmem, a realnymi możliwościami technicznymi jest osią dramaturgiczną filmu.  Wiel...

  Milcząca przyjaciółka to najnowszy film doświadczonej, wielokrotnie nagradzanej węgierskiej reżyserki Ildikó Enyedi, znanej polskiej publiczności choćby z onirycznego filmu Dusza i ciało (2017) oraz melodramatu Historia mojej żony (2021).  Akcja najnowszej Milczącej przyjaciółki koncentruje się wokół miłorzębu japońskiego, który/która rośnie  w ogrodzie botanicznym jednego z niemieckich uniwersytetów. Troje bohaterów na przestrzeni wieków XX i XXI  (od roku 1908, poprzez lata 60. XX wieku, aż po pandemię COVID-19) próbuje w sposób empiryczny dowieść możliwości zrozumienia przez ludzi języka roślin, a szczególnie miłorzębu – tytułowej milczącej przyjaciółki.  Plany czasowe zmieniają się subtelnie. Tempo opowieści jest niespieszne. Film opowiada przede wszystkim o kontakcie człowieka z przyrodą, jednak Enyedi zadbała też o dyskretne nawiązania do kultury niemieckiego obszaru językowego.  W filmie pojawia się  cytat muzyczny z Lohengrina Richarda W...

Poza kadrem to francuski film dokumentalny z 2026 roku w reżyserii Arnauda Alaina. Film przedstawia losy Dimitriego Jeana, młodego artysty-fotografa, który stopniowo traci wzrok. Dokument ukazuje działalność bohatera w ojczystym Paryżu i Nowym Jorku.  Reżyser filmu towarzyszy bohaterowi nie tyle w jego procesie twórczym, co w przygotowaniach do całkowitej utraty wzroku, podstawowego dla człowieka zmysłu. Obok twórczości i życia codziennego niepełnosprawnego artysty, wizualność i przewaga zmysłu wzroku we współczesnej kulturze to główne tematy dokumentu. Motyw ten wyłania się już w jednej z początkowych scen Poza kadrem , kiedy Dimitri ustawia do zdjęcia i fotografuje filmującego go w tym samym momencie reżysera. Metoda filmowania próbuje odtworzyć sposób widzenia tracącego wzrok fotografa, np. przez zmianę kolorystyki, czy zamazywanie konturów okolicy. Jest ona zbliżona do filmowania artystycznego. W zdjęciach wiele jest zbliżeń i ujęć zza pleców bohatera, co nadaje dokumentow...

Wysokie i niskie tony to nowy film Emmanuela Courcola znanego polskiej publiczności choćby z komediodramatu Komedianci debiutanci z 2020 roku,  opartego na podobnym pomyśle łączenia różnych grup społecznych i prób rozwiązania ich problemów przez kulturę i sztukę. W Komediantach debiutantach tym środkiem był teatr, jako przestrzeń wolności dla więźniów,  w Wysokich i niskich tonach jest to muzyka w robotniczym mieście na północy Francji w likwidowanej fabryce. W obu filmach, a szczególnie w Wysokich  i niskich tonach wyczuwalne są ambicje dramatu społecznego. Jednak głównym tematem nowego filmu Courcola są relacje rodzinne. Dwaj rozdzieleni w dzieciństwie bracia dowiadują się o swoim istnieniu, kiedy jeden z nich, chory na białaczkę słynny dyrygent Thibaut (w tej roli Benjamin Lavernhe) szuka dawcy szpiku. Jego odnaleziony brat Jimmy (w tej roli Pierre Lottin) okazuje się uzdolnionym puzonistą w marszowej orkiestrze prowincjonalnego miasta.  Wysokie i niskie tony wp...