Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

  Cel i kontekst wyjazdu W dniach 6.07-10.07.2026 r. w ramach realizacji projektu stypendialnego MKiDN "Książka poświęcona aktorce Wandzie Osterwinie - Aktorka i idea. Biografia Wandy Osterwiny (1887-1929)” byłam w Wilnie. Celem wyjazdu do Wilna było poszukiwanie śladów Wandy Malinowskiej-Osterwiny w jej rodzinnym mieście.  Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Cyfrowe odkrycia. Początki kariery Wandy Malinowskiej na wileńskich afiszach Ważnym elementem pobytu w Wilnie była kwerenda archiwalna dotycząca pierwszych lat kariery teatralnej Wandy Malinowskiej.  W zbiorach Biblioteki Publicznej Okręgu Wileńskiego im. Adama Mickiewicza w Wilnie znajduje się zbiór afiszy teatralnych  Teatru Polskiego w Wilnie z lat 1910-1911.   Mimo starań moich i zespołu biblioteki nie udało mi się dotrzeć do oryginalnych dokumentów, jednak zostały one zdigitalizowane i udostępnione w Internecie . W zbiorze afiszy znajdują się dw...

  Cel i kontekst wyjazdu W dniach 21-25.04.2026 roku   w ramach realizacji projektu stypendialnego MKiDN "Książka poświęcona aktorce Wandzie Osterwinie - Aktorka i idea. Biografia Wandy Osterwiny (1887-1929)” byłam w Nałęczowie.                                            Zrealizowano w ramach Stypednium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Kwerenda w muzeach literackich Głównym celem wyjazdu było zapoznanie się z obiektami ze zbiorów tamtejszych muzeów literackich, oddziałów Muzeum Narodowego w Lublinie: Muzeum Stefana Żeromskiego oraz Muzeum Bolesława Prusa (w dniach 22-23 kwietnia 2026). Tematem kwerendy była działalność nałęczowskiego teatru amatorskiego w pierwszej dekadzie XX wieku, a więc w czasie kiedy w jego działaniach uczestniczyła Wanda Malinowska, późniejsza Osterwina. Zapoznałam się z kilkunastoma obiektami, przede wszystkim fotografiami wnętr...

 Około połowy marca do dystrybucji trafił Dziennik 1934-1935 Juliusza Osterwy w opracowaniu Wandy Świątkowskiej. To skarbnica wiedzy dla badaczy życia i twórczości Juliusza Osterwy i innych artystów/artystek dwudziestolecia międzywojennego oraz szerokiego grona wielbicieli obyczajowości II RP. Ze względu na to, że moje nazwisko występuje na kartach tej książki (w podziękowaniach) i mam w jej powstawaniu  swój skromny udział, nie zamieszczę na stronie pełnej recenzji. Rozważam jednak inną formę obecności tej książki na blogu. Pomysł jednak jeszcze musi dojrzeć. 

Z okazji przypadającej dzisiaj rocznicy urodzin Zygmunta Krasińskiego zachęcam do lektury mojej recenzji sprzed 13 lat (!) dotyczącej premiery Irydiona w reżyserii Andrzeja Seweryna Teatrze Polskim w Warszawie 29 stycznia 2013 r.  Co się przez ten czas zmieniło w mojej relacji z twórczością Zygmunta Krasińskiego?  Moja wiedza o poecie na pewno nie jest już tak szkolna, choć nadal wymaga pogłębienia. Szczególnie ważny w tym kontekście jest właśnie "Irydion", odkąd próbuję z zachowanych świadectw wyłuskać kształt roli Kornelii Metelli w wykonaniu Wandy Malinowskiej (Osterwiny) w łódzkim zespole Aleksandra Zelwerowicza w sezonie 1908/1909.  Link do recenzji: https://tiny.pl/snkdczqfj Pierwodruk noty na Facebooku: 19.02.2026, 11:05.

  Dzisiaj przypada 97.  rocznica śmierci Wandy Osterwiny (ur. 5/17 listopada 1887 r. w Wilnie zm. 22.01.1929 w Warszawie),  wszechstronnej aktorki, jednej z kluczowych postaci Reduty, działającego w latach 1919-1939 r. zespołu teatralnego, uznawanego za pierwsze polskie laboratorium teatralne. W pierwszych etapach swojej kariery była związana z amatorskim ruchem teatralnym w Nałęczowie. Zawodowo grała na scenach m.in. w Wilnie, Łodzi, Krakowie, i w Warszawie. W latach 20. XX wieku współpracowała z polską kinematografią. Spoczywa na Starych Powązkach w Warszawie. Idee Reduty i postać Wandy Osterwiny do dzisiaj inspirują badaczy i artystów.  Tegoroczna rocznica jest  pierwszą możliwością, kiedy mogę poinformować, że w  2026 roku realizuję projekt stypendialny w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zatytułowany "Książka poświęcona aktorce Wandzie Osterwinie - Aktorka i idea. Biografia Wandy Osterwiny (1887 1929)".  Źródło ilus...

  6 stycznia 2026 roku minęła 150. rocznica urodzin Mieczysława Limanowskiego – barwnej i zasłużonej postaci kultury i nauki polskiej przełomu XIX i XX wieku. Mieczysław Limanowski urodził się 6 stycznia 1876 we Lwowie w rodzinie Bolesława Limanowskiego (1835-1935) i Wincentyny z Szarskich Limanowskiej (zm.1885). Mieczysław Limanowski był geologiem,  badaczem tektoniki Tatr, a także, jak podaje profesor Maria Kalinowska w swoim artykule Profesor Mieczysław Limanowski o Wilnie i dziedzictwie kulturalnym Wielkiego Księstwa Litewskiego, jednym z prekursorów  geografii kulturowej i semiotyki miasta. Przypuszczalnie, jak wynika z badań Józefa Szczublewskiego od 1914 roku datuje się znajomość Mieczysława Limanowskiego z Juliuszem Osterwą, z którym geolog będzie współtworzył Redutę -  zespół teatralny i pierwsze polskie laboratorium teatralne. Z okazji tej rocznicy zachęcam do lektury kilku tekstów: 1.       Wspomnianego już artykułu Marii Kalinowskie...

Dzisiaj przypada 106. rocznica inauguracji działalności zespołu teatralnego Reduta.  29 listopada 1919 roku odbyła się w Salach Redutowych Teatru Wielkiego w Warszawie prapremiera dramatu Ponad śnieg bielszym się stanę... Stefana Żeromskiego, który pisarz zadedykował Juliuszowi Osterwie.  Reduta działała w latach 1919-1939 w Warszawie, Grodnie i Wilnie pod kierownictwem aktora Juliusza Osterwy i profesora geologii (jednocześnie teatrologa) Mieczysława Limanowskiego z przerwą w latach 1929-1931. Badacze wyróżniają trzy okresy jej działalności, związane z miejscem stałej siedziby zespołu: pierwszą Redutę warszawską w latach 1919-1924. Redutę wileńską w latach 1925-1931 i drugą Redutę warszawską w latach 1931-1939. Każdy z wymienionych etapów działalności zespołu związany jest z poszukiwaniem nowych środków wyrazu i nowego repertuaru. Celem Reduty było „szerzenie zamiłowania do twórczości rodzimej i pracy zespołowej nad teatrem i dla teatru” ( Statut Towarzystwa Polskich Artystów...

Dziś przypada jeden z tych dni, kiedy można wspomnieć Wandę Osterwinę z okazji jej urodzin (ur. 5/17 listopada 1887 r. w Wilnie). W tym roku nie mogę podzielić się z tej okazji oficjalnymi wynikami moich badań nad jej życiem i twórczością. Mam nadzieję, że w przyszłym roku będzie to możliwe.    Dzisiaj udostępniam: 1.   fotografię maszynopisu mojej pracy o niej z lat ok. 2019-2024 oraz 2. fotografię Wandy z niezidentyfikowanej roli – przypuszczalnie Szalonej-Nawróconej w Judaszu Kazimierza Przerwy- Tetmajera. Wyrażam to przypuszczenie w moim maszynopisie na stronach 96-97 w tekście głównym oraz na stronie 191 w opisie ilustracji. Źródła ilustracji: Źródła ilustracji: 1. maszynopis, fot. własna ; 2. Portret Wandy Osterwiny w roli, "Tygodnik Ilustrowany" 1929, nr 5. Link do źródłowego posta na Facebooku: https://www.facebook.com/share/p/1FhsP8QEeF/