Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

Z okazji przypadającej dzisiaj rocznicy urodzin Zygmunta Krasińskiego zachęcam do lektury mojej recenzji sprzed 13 lat (!) dotyczącej premiery Irydiona w reżyserii Andrzeja Seweryna Teatrze Polskim w Warszawie 29 stycznia 2013 r.  Co się przez ten czas zmieniło w mojej relacji z twórczością Zygmunta Krasińskiego?  Moja wiedza o poecie na pewno nie jest już tak szkolna, choć nadal wymaga pogłębienia. Szczególnie ważny w tym kontekście jest właśnie "Irydion", odkąd próbuję z zachowanych świadectw wyłuskać kształt roli Kornelii Metelli w wykonaniu Wandy Malinowskiej (Osterwiny) w łódzkim zespole Aleksandra Zelwerowicza w sezonie 1908/1909.  Link do recenzji: https://tiny.pl/snkdczqfj Pierwodruk noty na Facebooku: 19.02.2026, 11:05.

122 lata temu, 17 lutego 1904 roku,  w rodzinie prawosławnego kapłana o. Bazylego (św. kapłana-męczennika) i m. Olgi z domu Nowik urodziła się Ksenia Martyszówna,  polskiej publiczności zainteresowanej teatrem  muzycznym znana lepiej jako Xenia Grey – aktorka i śpiewaczka operetkowa. Występowała i reżyserowała na scenach Poznania, Lublina, Gliwic, Katowic i Warszawy.  Artystka zmarła 18 stycznia 2003 w Skolimowie, na kilka miesięcy przed kanonizacją męczenników Ziemi Chełmskiej i Podlaskiej, do których włączony został jej ojciec, św. Bazyli (Martysz). Spoczywa na Cmentarzu Prawosławnym na Woli w Warszawie. Wybrane źródła: https://pl.wikipedia.org/wiki/Xenia_Grey Pierwodruk na Facebooku: https://tiny.pl/73jwdr92c [17.02.2025].  Źródło ilustracji: Narodowe Archiwum Cyfrowe. 

  Błękitny szlak  to najnowszy obraz brazylijskiego reżysera Gabriela Mascaro, którego dwa poprzednie filmy  Neonowy byk  (2015) i  Boska miłość  (2019) nie były szeroko dystrybuowane w Polsce. Filmy tego reżysera klasyfikowane są na portalach branżowych jako dramaty lub filmy science fiction. Twórczość reżysera można określić jako fantastykę socjologiczną.  W Błękitnym   szlaku obywatele Brazylii po 70.   roku życia odsyłani są na przymusową emeryturę w przeznaczonych dla nich koloniach. Tak działającemu systemowi próbuje przeciwstawić się Tereza (w tej roli Denise Weinberg). Bohaterka po odesłaniu jej z fabryki na emeryturę próbuje uniknąć czekającego ją losu, wyruszając w podróż łodzią przez Amazonię.   Wyprawa ta ma też inny cel: marzeniem Terezy jest lot samolotem,   jednak zwykły lot rejsowy w tym świecie nie jest możliwy dla osób starszych, ubezwłasnowolnionych i narażonych na ciągłe kontrole dokumentów.   Koncepcja ...

  Dzisiaj przypada 40. rocznica śmierci Hanny Małkowskiej (18.08.1903, Warszawa- 14.02. 1986, Łódź), aktorki teatralnej i filmowej, reżyserki, wykładowczyni,  wychowanki Instytutu Reduty, autorki wspomnień.  Hanna Małkowska występowała na scenach Warszawy, Torunia, Wilna, Częstochowy, Olsztyna, Kielc. Grała w filmach takich reżyserów jak Antoni Bohdziewicz ( Kalosze szczęścia , 1958)  i Stanisław Różewicz ( Wolne miasto , 1958 ; Głos z tamtego świata , 1962).  Napisała barwne wspomnienia z lat, w których była związana z Redutą: Wspomnienia z Reduty (Warszawa, 1960) oraz książkę obejmującą cały okres jej działalności artystycznej Teatr mojego życia (Łódź 1976).  Dużo miejsca poświęciła w nich Wandzie Osterwinie, charakteryzując również jej aktorstwo.  Aktorka zmarła w Łodzi.  Spoczywa na Starych Powązkach w Warszawie. Źródła: https://www.filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=115286 [dostęp: 14.02.2026] Źródło ilustracji: Wikipedia

  12 lutego 2026 roku w sali koncertowej Uniwersytetu Muzycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie David Khrikuli,   finalista 19. Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina z 2025, reprezentant Gruzji, zagrał recital, którego program został oparty na utworach Patrona Uniwersytetu. Kompozycje zawarte w programie czwartkowego koncertu   Chopin napisał już po roku 1830, czyli dacie opuszczenia Polski. Wieczór wypełniły: Polonez fis-moll op. 44 , Mazurki op. 56, Sonata h-moll op. 58, oraz Scherza : Scherzo h-moll op.20 ; Scherzo b-moll op. 31 ; Scherzo cis-moll op.39 ; Scherzo E-dur, op. 54. Poza Sonatą David Khrikuli wykonywał te utwory podczas Konkursu. Podczas recitalu pianista grał przejrzyście. Jego wykonania sprawiały wrażenie przestrzennych i głębokich. Na początku koncertu szczególnie porywający był   Polonez fis-moll op. 44 .     W swojej grze Khrikuli zachował umiarkowane tempo. Szanował pauzy i ciszę, co pozostanie dla mnie naj...

 Dzisiaj, 4 lutego 2026 r. , portal kulturalny "Teatr dla Wszystkich" opublikował recenzję mojego autorstwa ze spektaklu Płomienie na podstawie powieści Stanisława Brzozowskiego w reżyserii Janusza Opryńskiego z repertuaru Teatru Polskiego w Warszawie.  Recenzję można czytać pod tym linkiem: https://teatrdlawszystkich.pl/paradoks-plomieni/ 

Wysokie i niskie tony to nowy film Emmanuela Courcola znanego polskiej publiczności choćby z komediodramatu Komedianci debiutanci z 2020 roku,  opartego na podobnym pomyśle łączenia różnych grup społecznych i prób rozwiązania ich problemów przez kulturę i sztukę. W Komediantach debiutantach tym środkiem był teatr, jako przestrzeń wolności dla więźniów,  w Wysokich i niskich tonach jest to muzyka w robotniczym mieście na północy Francji w likwidowanej fabryce. W obu filmach, a szczególnie w Wysokich  i niskich tonach wyczuwalne są ambicje dramatu społecznego. Jednak głównym tematem nowego filmu Courcola są relacje rodzinne. Dwaj rozdzieleni w dzieciństwie bracia dowiadują się o swoim istnieniu, kiedy jeden z nich, chory na białaczkę słynny dyrygent Thibaut (w tej roli Benjamin Lavernhe) szuka dawcy szpiku. Jego odnaleziony brat Jimmy (w tej roli Pierre Lottin) okazuje się uzdolnionym puzonistą w marszowej orkiestrze prowincjonalnego miasta.  Wysokie i niskie tony wp...