Granica widzenia. O filmie "Poza kadrem" Arnauda Alaina

Poza kadrem to francuski film dokumentalny z 2026 roku w reżyserii Arnauda Alaina. Film przedstawia losy Dimitriego Jeana, młodego artysty-fotografa, który stopniowo traci wzrok. Dokument ukazuje działalność bohatera w ojczystym Paryżu i Nowym Jorku. 

Reżyser filmu towarzyszy bohaterowi nie tyle w jego procesie twórczym, co w przygotowaniach do całkowitej utraty wzroku, podstawowego dla człowieka zmysłu. Obok twórczości i życia codziennego niepełnosprawnego artysty, wizualność i przewaga zmysłu wzroku we współczesnej kulturze to główne tematy dokumentu. Motyw ten wyłania się już w jednej z początkowych scen Poza kadrem, kiedy Dimitri ustawia do zdjęcia i fotografuje filmującego go w tym samym momencie reżysera. Metoda filmowania próbuje odtworzyć sposób widzenia tracącego wzrok fotografa, np. przez zmianę kolorystyki, czy zamazywanie konturów okolicy. Jest ona zbliżona do filmowania artystycznego. W zdjęciach wiele jest zbliżeń i ujęć zza pleców bohatera, co nadaje dokumentowi subiektywny charakter. Arnaud Alain obok zdjęć dokumentalnych umieścił w filmie również prace swojego bohatera, których tematem są przede wszystkim ludzkie twarze. W dokumencie obserwujemy dwie kluczowe relacje głównego bohatera, między nim samym i reżyserem filmu, oraz fotografem a jego niewidomym przyjacielem – Pierrem. Reżyser towarzyszy przyjaciołom podczas ich rozmów, spacerów i pracy w Paryżu. Pokazanie bohatera wychodzącego do miasta o różnych porach dnia pozwala wyraźnie ukazać ograniczenia, z jakimi na co dzień mierzą się osoby niewidome i słabowidzące.  Relacja Dimitriego Jeana i reżysera filmu odsłania też kulisy warsztatu dokumentalisty, szczególnie w scenie kiedy fotograf nie godzi się na umieszczenie w filmie szczęśliwego, dającego nadzieję, zakończenia. Tym samym fotograf odsłania jednocześnie stereotypy, jakie mogłyby kierować widzącym dokumentalistą. Dzięki temu zabiegowi Poza kadrem staje się filmem naprawdę poruszającym. Podsumowując, Poza kadrem to interesujący formalnie dokument na ważny, uniwersalny temat. Poza kadrem balansuje między subtelnością środków wyrazu, a surowością wypływającą z zakończenia opowieści i rzeczywistości, z którą mierzą się osoby niedowidzące i niewidome. 

 Film prezentowany w ramach festiwalu 23. Millenium Docs Against Gravity. Seans w kinie Iluzjon 8 maja 2026 r. 

Fot. Plakat filmu, ujęcie własnego autorstwa