Kontemplacyjny portret Ewy Benesz. O filmie "Ewa. Ostatnia lekcja" w reż. A. Mura i F. Savonitto

 

Polsko-włoski film Ewa. Ostatnia lekcja w reżyserii Andrei Mura i Federico Savonito z 2025 roku opowiada o Ewie Benesz, aktorce związanej z Lubelszczyzną i ruchem poszukiwań teatralnych, czerpiącym z tradycji Reduty. Ewa Benesz brała udział w pracy teatralnej Ireny i Tadeusza Byrskich oraz Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego, współtworzyła również  Puławskie Studio Teatralne przy Zakładach Azotowych w Puławach. 

Ewa. Ostatnia lekcja nie jest  klasycznie rozumianym dokumentem biograficznym. Obejmuje 40 lat życia aktorki, spędzonych we Włoszech po wyjeździe z Polski pod koniec stanu wojennego.  Film  ukazuje jej przygotowania do powrotu do kraju.  Narracja prowadzona jest nie chronologicznie, a problemowo. Punktem odniesienia jest jedno z ważnych działań teatralnych aktorki – wędrowne jednoosobowe koncerty poetyckie Benesz z Panem Tadeuszem Adama Mickiewicza, które odbywały się w Polsce od początku lat 70.XX wieku. Ważnym motywem filmu jest uchodźstwo. Ewa Benesz była emigrantką we Włoszech, podobnie jak Adam Mickiewicz w Paryżu. W …Ostatniej lekcji publiczność widzi także, jak aktorka znajduje porozumienie z młodym kierowcą z Ukrainy, który ma jej pomóc w przewiezieniu rzeczy  do Polski.  Jej wyjazd wypada niedługo po rozpoczęciu wojny w Ukrainie. Relacja twórców z bohaterką jest bliska. Reżyserzy byli uczestnikami warsztatów prowadzonych przez Ewę Benesz na przestrzeni kilku lat w różnych miejscach Włoch. Działalność aktorki pokazana jest w filmie z tego uczestniczącego punktu widzenia. 

Film jest kontemplacyjny. Publiczność zanurza się we włoskim krajobrazie i rytmie działań grup warsztatowych prowadzonych przez aktorkę. Ukazane są proste czynności dnia codziennego: zamiatanie przestrzeni warsztatowej,  praca z ciałem i głosem na łonie natury, przesypywanie ziaren. W filmie Ewa. Ostatnia lekcja spośród środków wyrazu uwagę zwraca świetne udźwiękowienie, które akcentuje zainteresowanie Ewy Benesz antropologią dźwięku. 

Mimo że Ewa. Ostatnia lekcja nie jest linearnym dokumentem biograficznym o aktorce, to przypomina widzom o ważnej postaci polskiego teatru eksperymentalnego. Dokument akcentuje ponadto  wartość wspólnoty doświadczeń przekraczających czas, granice i podziały polityczne.

Film prezentowany w ramach festiwalu 23. Millenium Docs Against Gravity. Seans 11 maja 2026 r. w Kinotece. 

Fot. Plakat filmu, ujęcie własnego autorstwa