Wizjonerzy teatru wobec polskich legend. O wystawie "Harfa Derwida. Dzieje bajeczne" w Muzeum Teatralnym w Warszawie

Wystawa Harfa Derwida. Dzieje bajeczne prezentowana w Muzeum Teatralnym w Warszawie podejmuje temat scenicznych interpretacji legendarnych początków państwa polskiego w XIX i XX wieku. Ekspozycja prezentuje obiekty z lat 1871-1934. Inspirację z polskich legend do swojej twórczości czerpali m.in. Juliusz Słowacki,  Jadwiga Łuszczewska „Deotyma”, Józef Ignacy Kraszewski,  czy Stanisław Wyspiański. Eksponaty wybrane na wystawę dokumentują inscenizacje  dzieł wymienionych twórców na scenach Krakowa, Lwowa, Wilna, Moskwy, Warszawy i  Krzemieńca. 

Ekspozycja zajmuje jedną  salę. Dodatkowo wydzielono kabinę na dzieła  związane z twórczością Michała Tarasiewicza – prezentowane są w niej fotografie aktora w rolach,  oraz jego malarski portret w roli Sieciecha w Bolesławie Śmiałym Stanisława Wyspiańskiego.

Na wystawie dominują kolorowe szkice scenografii i kostiumów (np. autorstwa Wincentego Drabika, Ferdynanda Ruszczyca i Kazimierza Stabrowskiego)  oraz fotografie aktorów, aktorek i śpiewaczek w rolach (np. zdjęcia Stanisławy Wysockiej w roli Balladyny, czy Nuny Młodziejowskiej w roli Lilii Wenedy na scenie wileńskiej w 1909 roku, albo dokumentacja fotograficzna amatorskiego przedstawienia plenerowego Balladyny w Krzemieńcu w 1939 roku). W mniejszym wymiarze prezentowane jest malarstwo i dokumenty dzieł, jak programy, oraz rekwizyty z poszczególnych inscenizacji.

Najciekawszym doświadczeniem w zwiedzaniu wystawy jest zetknięcie z materialnym, przestrzennym wymiarem teatru, rekwizytami używanymi przez aktorów: różańcem Juliusza Osterwy z przetartymi od posługiwania się nim paciorkami do roli Ślaza w Lilii Wenedzie Juliusza Słowackiego z lat 30.XX wieku, czy kostiumem do roli Króla, noszonym przez Karola Adwentowicza w Bolesławie Śmiałym Stanisława Wyspiańskiego projektu Karola Frycza do przedstawienia w Teatrze Polskim w Warszawie  w 1929 roku.

Prezentowane dzieła wprowadzają publiczność w biografie wybitnych aktorów, zarazem przechowując pamięć o znaczących spektaklach i artystach w historii teatru polskiego. Ponadto dokumentują zasięg obecności kultury polskiej na przełomie wieków.

Harfa Derwida. Dzieje bajeczne pobudza w widzu myśl o twórczej obfitości w historii polskiego teatru XIX i XX wieku. Wystawa stanowi też inspirację do zgłębiania legendarnych dziejów Polski, a także poznawania literatury i teatru polskiego w kreatywny sposób. Prowadzi publiczność nie tylko przez dzieje polskiego teatru, lecz także historię sztuki, ukazując współistnienie teatru z innymi rodzajami sztuk pięknych.

Wystawa trwa do 30 czerwca 2026 r. 

Fot. Plakat wystawy, ujęcie własne