Proces ważniejszy niż efekt - o filmie "Arek. Mama. Panorama" Mikołaja Janika

 

Arek.Mama. Panorama to najnowszy film dokumentalny Mikołaja Janika, który w swoim dorobku ma filmy dokumentalne i krótkometrażowe.

Głównym tematem filmu jest sylwetka i twórczość Arka Pasożyta, artysty wizualnego związanego z Toruniem. Arek po wizycie w Tatrach postanawia odszukać zaginioną Panoramę Tatr, największych rozmiarów dzieło w historii polskiego malarstwa. Artysta wzbudza sympatię tym,  że podszedł do postawionego sobie zadania z rozmachem i werwą,  mimo że sprawa odnalezienia podzielonego na drobne części  i rozproszonego obrazu wydaje się z góry przegrana.  W przebiegu filmu metodyczne poszukiwania  panoramy  schodzą jednak na dalszy plan. Publiczność poznaje artystę przede wszystkim w jego relacjach z rodzicami, oraz dyskusjach z kuratorami. Wbrew zapowiedziom z materiałów promocyjnych artysta otrzymuje od swojego pozornie milczącego ojca sporo wsparcia. To właśnie z nim Arek porządkuje grób na cmentarzu i rozmawia o relacji z mamą. Arek. Mama. Panorama jest w większej mierze dokumentem o społecznej i ekonomicznej sytuacji artystów, niż próbą rozwiązania zagadki z zakresu historii sztuki. Zdjęcia autorstwa Norberta Wojtysiaka i Mikołaja Janika są stateczne. Silne wrażenie sprawiają szczególnie ujęcia górskich wędrówek i widoki Tatr. Ciekawa jest również animacja Magdaleny Janik, dotycząca kontekstu powstania Panoramy Tatr. Dokument  pozbawiony jest reżyserskiego komentarza. Spokojne tempo filmu  przywodzi na myśl poetykę Antygony w stodole Tamary Sołoniewicz, a ze względu na ujęcia wnętrz i ukazanie relacji z rodzicami (z zachowaniem proporcji)  filmy Marcina Koszałki: Takiego pięknego syna urodziłam (1999) i Jakoś to będzie (2004). Poruszający jest moment, w którym Arek Pasożyt akceptuje własną drogę życiową, mimo że z perspektywy społeczeństwa,  i choćby jego mamy nie realizuje „kamieni milowych” dojrzałości jak: stabilna praca, związek i własne mieszkanie. Asertywna postawa Arka wobec mamy pokazuje, że liczą się małe kroki, z których z biegiem czasu powstaje całkiem obszerny i ceniony dorobek twórczy.  Z historią Arka Pasożyta mogą się utożsamić młodzi dorośli (nie tylko artyści),  którzy zdecydowali się na inną  ścieżkę życia i kariery niż ta prowadząca przez bezpieczny etat ku emeryturze. Film Mikołaja Janika uwrażliwia również odbiorców na to, że ważniejszy niż efekt jest proces.  Arek. Mama. Panorama to film, który warto obejrzeć kilkakrotnie.

Źródło: Filmweb