Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

Wysokie i niskie tony to nowy film Emmanuela Courcola znanego polskiej publiczności choćby z komediodramatu Komedianci debiutanci z 2020 roku,  opartego na podobnym pomyśle łączenia różnych grup społecznych i prób rozwiązania ich problemów przez kulturę i sztukę. W Komediantach debiutantach tym środkiem był teatr, jako przestrzeń wolności dla więźniów,  w Wysokich i niskich tonach jest to muzyka w robotniczym mieście na północy Francji w likwidowanej fabryce. W obu filmach, a szczególnie w Wysokich  i niskich tonach wyczuwalne są ambicje dramatu społecznego. Jednak głównym tematem nowego filmu Courcola są relacje rodzinne. Dwaj rozdzieleni w dzieciństwie bracia dowiadują się o swoim istnieniu, kiedy jeden z nich, chory na białaczkę słynny dyrygent Thibaut (w tej roli Benjamin Lavernhe) szuka dawcy szpiku. Jego odnaleziony brat Jimmy (w tej roli Pierre Lottin) okazuje się uzdolnionym puzonistą w marszowej orkiestrze prowincjonalnego miasta.  Wysokie i niskie tony wp...

27 lub 28 stycznia 2026 mija 2. rocznica śmierci Agaty Tomasiewicz (31.08.1991-27/28.01.2024), mojej przyjaciółki od czasów studiów na Wydziale Wiedzy o Teatrze im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. Znałyśmy się od 2011 roku, czyli trzynaście lat. Agata była świetną redaktorką i przenikliwą publicystką kulturalną, związaną zawodowo z miesięcznikiem „Teatr”. Osobą ciekawą świata i znakomitą rozmówczynią. Brakuje mi jej wiedzy, wspólnych spotkań i naszych inspirujących rozmów. Teksty Agaty i o Agacie z miesięcznika „Teatr”  można czytać tutaj: https://archiwum.teatr-pismo.pl/?s=Agata+Tomasiewicz Nasze wspólne zdjęcie z wakacji. Lublin, lipiec 2022. Fot. Agata Tomasiewicz. Agata w okularach przeciwsłonecznych   

  Hamnet to najnowszy film Chloé Zhao, nagradzanej reżyserki chińskiego pochodzenia, pracującej w Stanach Zjednoczonych i Europie,  znanej z dramatów o tematyce społecznej (choćby Nomadland z 2020 roku). Swoim najnowszym filmem Zhao wpisała się w bogatą filmografię utworów o tematyce Szekspirowskiej. Film powstał na podstawie powieści Hamnet autorstwa Maggie O'Farrell, opowiadającej o rodzinnym życiu Williama Shakespeare’a i mierzeniu się rodziny ze stratą syna.   Hamnet ma trzy główne tematy. Poza wątkami rodzinnymi biografii Williama Shakespeare’a i okolicznościami, które doprowadziły do powstania tragedii Hamlet są nimi ludzkie emocje, które nie zmieniają się mimo upływu stuleci, a także podejście człowieka do śmierci. Bohaterowie filmu żyją w jej cieniu. Śmierć w Hamnecie nie jest  czymś odległym, lecz jednocześnie film jest tak sugestywny, że wyprowadza nas ze współczesnego przekonania, iż w poprzednich epokach, ze względu na wielość zagrożeń i wysoką umier...

  Dzisiaj przypada 97.  rocznica śmierci Wandy Osterwiny (ur. 5/17 listopada 1887 r. w Wilnie zm. 22.01.1929 w Warszawie),  wszechstronnej aktorki, jednej z kluczowych postaci Reduty, działającego w latach 1919-1939 r. zespołu teatralnego, uznawanego za pierwsze polskie laboratorium teatralne. W pierwszych etapach swojej kariery była związana z amatorskim ruchem teatralnym w Nałęczowie. Zawodowo grała na scenach m.in. w Wilnie, Łodzi, Krakowie, i w Warszawie. W latach 20. XX wieku współpracowała z polską kinematografią. Spoczywa na Starych Powązkach w Warszawie. Idee Reduty i postać Wandy Osterwiny do dzisiaj inspirują badaczy i artystów.  Tegoroczna rocznica jest  pierwszą możliwością, kiedy mogę poinformować, że w  2026 roku realizuję projekt stypendialny w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zatytułowany "Książka poświęcona aktorce Wandzie Osterwinie - Aktorka i idea. Biografia Wandy Osterwiny (1887 1929)".  Źródło ilus...

Dzisiaj przypada rocznica urodzin Haliny Starskiej (właśc. Heleny Starkiewicz ; ur. 13 stycznia 1888 w Krakowie)  – aktorki teatralnej i filmowej, m.in . grającej w łódzkich zespołach prowadzonych przez Aleksandra Zelwerowicza w latach 1908-1911 oraz współpracowniczki Mieczysława Limanowskiego w jego teatralnych projektach w latach przed założeniem Reduty. Od sezonu 1926/1927 była aktorką Teatru Miejskiego im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.  W latach dwudziestolecia międzywojennego (ściślej 1929-1933) Halina Starska była dyrektorką teatru dla dzieci i młodzieży „Jaskółka”, występuje na kartach niedawno wydanej książki Barbary Michalczyk Od edukacji do eksperymentu. Dyrektorki warszawskich teatrów dla robotników w II RP (Warszawa, 2025) Ponadto w zbiorach Ninateki zachował się krótki fragment filmu fabularnego pt. Szpieg w reżyserii Aleksandra Hertza (1915) z jej udziałem, który nie tylko daje wgląd w fabułę filmu, ale też przekazuje emocje, jakie wywoływał ten obraz. Można...

  Ścieżki życia to debiutancki, pełnometrażowy film fabularny Marianne Elliott , brytyjskiej reżyserki, która pochodzi z klanu angielskich aktorów – jej dziadek to Esmond Knight, znany m.in.   z drugoplanowej roli w serialu BBC   Ja,   Klaudiusz z lat 70. XX wieku. Artystyczne i rodzinne korzenie reżyserki są wyczuwalne w jej najnowszym obrazie. Film jest ekranizacją książki z gatunku literatury faktu pt.   Słone ścieżki autorstwa Raynor Winn. Książka opisuje losy małżeństwa Raynor (w filmie tę rolę gra Gillian Anderson)   i Motha (w filmie – Jason Isaacs)   Winn , które w cieniu utraty domu i źródła utrzymania,   oraz choroby Motha, wyruszyło w roczną, pieszą wędrówkę wzdłuż brytyjskiego wybrzeża najdłuższym szlakiem pieszym Wielkiej Brytanii (South West Coast Path o długości ponad 1000 kilometrów) z Somerset do Dorset, przez Devon i Kornwalię. Ścieżki życia scenariuszowo są dobre – przed bohaterami piętrzą się przeszkody, następują między n...

  6 stycznia 2026 roku minęła 150. rocznica urodzin Mieczysława Limanowskiego – barwnej i zasłużonej postaci kultury i nauki polskiej przełomu XIX i XX wieku. Mieczysław Limanowski urodził się 6 stycznia 1876 we Lwowie w rodzinie Bolesława Limanowskiego (1835-1935) i Wincentyny z Szarskich Limanowskiej (zm.1885). Mieczysław Limanowski był geologiem,  badaczem tektoniki Tatr, a także, jak podaje profesor Maria Kalinowska w swoim artykule Profesor Mieczysław Limanowski o Wilnie i dziedzictwie kulturalnym Wielkiego Księstwa Litewskiego, jednym z prekursorów  geografii kulturowej i semiotyki miasta. Przypuszczalnie, jak wynika z badań Józefa Szczublewskiego od 1914 roku datuje się znajomość Mieczysława Limanowskiego z Juliuszem Osterwą, z którym geolog będzie współtworzył Redutę -  zespół teatralny i pierwsze polskie laboratorium teatralne. Z okazji tej rocznicy zachęcam do lektury kilku tekstów: 1.       Wspomnianego już artykułu Marii Kalinowskie...