Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

Dzisiaj przypada 106. rocznica inauguracji działalności zespołu teatralnego Reduta.  29 listopada 1919 roku odbyła się w Salach Redutowych Teatru Wielkiego w Warszawie prapremiera dramatu Ponad śnieg bielszym się stanę... Stefana Żeromskiego, który pisarz zadedykował Juliuszowi Osterwie.  Reduta działała w latach 1919-1939 w Warszawie, Grodnie i Wilnie pod kierownictwem aktora Juliusza Osterwy i profesora geologii (jednocześnie teatrologa) Mieczysława Limanowskiego z przerwą w latach 1929-1931. Badacze wyróżniają trzy okresy jej działalności, związane z miejscem stałej siedziby zespołu: pierwszą Redutę warszawską w latach 1919-1924. Redutę wileńską w latach 1925-1931 i drugą Redutę warszawską w latach 1931-1939. Każdy z wymienionych etapów działalności zespołu związany jest z poszukiwaniem nowych środków wyrazu i nowego repertuaru. Celem Reduty było „szerzenie zamiłowania do twórczości rodzimej i pracy zespołowej nad teatrem i dla teatru” ( Statut Towarzystwa Polskich Artystów...

  Wystawa Panoptikum w Muzeum Ziemi PAN w Warszawie jest   indywidualną prezentacją prac Agnieszki Kwiatkowskiej-Zwolan, malarki i graficzki, absolwentki warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, obecnie związanej z wydziałem artystycznym Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Ekspozycja prezentowana jest w dolnej sali wilii Pniewskiego. Zaprezentowano na niej cykle prac graficznych artystki z ostatnich kilku lat, dla których inspiracją były zbiory Muzeum Ziemi PAN w Warszawie i sposób ich pierwotnego wyeksponowania: Panoptikum (2025),   Genesis (2021-2023), Panta Rhei (2018), wykonane w różnych technikach, czasem połączonych ze sobą: linorytu, fotografii, czy kolografii. W ramach wystawy prace plastyczne artystki zostały zestawione z eksponatami ze stałej wystawy Muzeum Ziemi, jak skały wulkaniczne i minerały. Głównym motywem prezentacji, który pojawia się również w tekście wprowadzającym do wystawy jest „przestrzeń między realnością przedmio...

Dzisiaj, 15 listopada 2025,  przypada 130. rocznica urodzin Antoniego Słonimskiego, poety, publicysty i krytyka (ur. 15 listopada 1895 r. w Warszawie). Z tej okazji zachęcam do lektury książki Piotra Sitkiewicza Człowiek-Brzytwa. Cztery eseje o felietonach Antoniego Słonimskiego , Gdańsk 2024. Oprócz tego, moje spostrzeżenia na temat   wspomnianej książki opublikował miesięcznik „Teatr” w numerze 9/2024. Można ją przeczytać tutaj:  https://archiwum.teatr-pismo.pl/23363-zacheta-do-felietonistyki/?fbclid=IwY2xjawOFLFdleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyCGNhbGxzaXRlATIAAR4RkmGn-s93RdJsuL7EAs7XsVB4ghiT1Rwd-vBqslpy0W3RKX7TAhyzo1_Zig_aem_iK1D-6hnQRUEXHoxMLTUHQ Źródła ilustracji: 1. Wycinek, fot. własna ; 2. Portret Antoniego Słonimskiego, pl. Wikipedia.org                                            

Ruda jest spektaklem  inspirowanym życiem i twórczością jeleniogórskiej malarki Małgorzaty Sarzyńskiej (1962-2005). W przedstawieniu Teatru Telewizji plan sztuki i życia prywatnego łączy się ze sobą bardzo mocno, z uwagi na fakt, że rolę tytułową gra Olga Sarzyńska, aktorka związana z teatrami warszawskimi, córka Małgorzaty. Biografia malarki to również wieloletnia fascynacja reżysera i współscenarzysty (wraz z Małgorzatą Sikorską-Miszczuk) przedstawienia Wawrzyńca Kostrzewskiego, którego z Olgą Sarzyńską łączy partnerstwo życiowe i artystyczne. Wawrzyniec Kostrzewski zgromadził w spektaklu wybitną obsadę aktorską,  w której nawet epizodyczne role przyciągają uwagę.  Tak jest na przykład z rolą malarza w wykonaniu Mariusza Bonaszewskiego, czy rolą Agaty Kuleszy jako kuratorką (to właśnie w jednym z dialogów między Sarzyńską a Kuleszą-kuratorką padają słowa, które posłużyły za tytuł niniejszej recenzji). Gra Olgi Sarzyńskiej w roli tytułowej frapuje widzów przez cały ...

  Mariusz Gołosz to młody polski dramatopisarz i dramaturg, jeden z najczęściej wystawianych i nagradzanych w ostatnich sezonach twórców.   W Pieśniach piekarzy polskich autor opisał swoje kilkuletnie doświadczenie pracy na stanowisku piekarza. Jego utwór dotarł do finału Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej w 2022 roku. Spektakl prezentowany w Teatrze Telewizji TVP to przeniesienie przedstawienia z Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, które wyreżyserowała Klaudia Gębska. Klaudia Gębska jest młodą reżyserką,   związaną z krakowską szkołą teatralną, która ma doświadczenie pracy w teatrze w roli dramaturga. Pieśni piekarzy polskich to opowieść o dwóch przyjaciołach, miłośnikach rapu: Piekarzu na M. (w tej roli Piotr Tuleja) i Piekarzu na J. (Filip Zaręba), pracujących (lub poszukujących pracy) w różnych miejscach w Polsce. Ich historia to pretekst, aby opowiedzieć o współczesnym rynku pracy w Polsce w ogólności –   umowy na czas określony ...

Marek Teler jest absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego (Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii). Debiutował w roku 2017 książką wydaną przez internetowy portal historyczny Histmag.org zatytułowaną Kochanki, bastardzi, oszuści. Nieprawe łoża królów Polski: XVI–XVIII wiek. Sam autor określa siebie popularyzatorem historii. W miarę rozwoju jego twórczości miejsce biografii władców Polski zajęły badania losów polskich artystów sceny i ekranu okresu dwudziestolecia międzywojennego i II wojny światowej. Teler publikuje dwa rodzaje książek. Pierwszy z nich, mniej reprezentowany w jego dorobku, to samodzielne biografie aktorów (np. Upadły amant. Historia Igo Syma , 2021 ; Witold Conti. Każdemu wolno kochać, 2024). Drugi to antologie artykułów biograficznych ( Amanci II Rzeczpospolitej, 2022 ; Amantki II Rzeczpospolitej, 2024). Do ostatniej z wymienionych kategorii należy recenzowana książka Granice zdrady. Artyści w czasie okupacji. Autor w dwunastu rozdziałach zgrupowanych w czt...

  Claire Dederer jest amerykańską krytyczką filmową i literacką związaną z Uniwersytetem Waszyngtońskim. Pochodzi z Seattle. Potwory. Dylemat fanki w przekładzie Doroty Konowrockiej-Sawy to druga wydana po polsku, a trzecia w kolejności książka autorki. Poprzednie mają charakter autobiograficzny. Są to Pozerka. Moje życie w dwudziestu trzech pozycjach jogi   (2010, wyd. polskie WAB 2012, tłum. Agnieszka Walulik) oraz Love and Trouble. A Midlife Reckoning (2017) . Podstawowym   tematem najnowszej dostępnej po polsku książki Dederer jest wpływ znajomości niechlubnych faktów z   biografii artystów i artystek na odbiór ich dzieła przez publiczność. Ponadto książka zadaje pytania o granice etyczne postawy twórczej. Potwory. Dylemat fanki to rozszerzona wersja artykułu publicystki zamieszczonego w 2017 roku w „Paris Review”. Gatunkowo jest to   esej podzielony na trzynaście rozdziałów, poprzedzonych prologiem. Poszczególne rozdziały opisują wybranych artystów...