Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

  Polsko-włoski film Ewa. Ostatnia lekcja w reżyserii Andrei Mura i Federico Savonito z 2025 roku opowiada o Ewie Benesz, aktorce związanej z Lubelszczyzną i ruchem poszukiwań teatralnych, czerpiącym z tradycji Reduty. Ewa Benesz brała udział w pracy teatralnej Ireny i Tadeusza Byrskich oraz Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego, współtworzyła również  Puławskie Studio Teatralne przy Zakładach Azotowych w Puławach.  Ewa. Ostatnia lekcja nie jest  klasycznie rozumianym dokumentem biograficznym. Obejmuje 40 lat życia aktorki, spędzonych we Włoszech po wyjeździe z Polski pod koniec stanu wojennego.  Film  ukazuje jej przygotowania do powrotu do kraju.  Narracja prowadzona jest nie chronologicznie, a problemowo. Punktem odniesienia jest jedno z ważnych działań teatralnych aktorki – wędrowne jednoosobowe koncerty poetyckie Benesz z Panem Tadeuszem Adama Mickiewicza, które odbywały się w Polsce od początku lat 70.XX wieku. Ważnym motywem filmu jest uchod...

  Bibliotekarki to amerykański film dokumentalny z 2025 roku w reżyserii Kim A. Snyder. Dokument dotyka wciąż narastającego problemu wycofywania książek z bibliotek szkolnych w Stanach Zjednoczonych, który nasilił się w latach 2021-2025. Film ukazuje konflikt działającej w Stanach Zjednoczonych konserwatywnej organizacji politycznej Moms for Liberty, działającej od 2021 roku na rzecz praw rodziców w edukacji, z bibliotekarkami szkolnymi. Zarzewiem konfliktu są obecne w bibliotekach szkolnych książki dotyczące historii i praw mniejszości etnicznych i seksualnych. Bohaterkami filmu są bibliotekarki szkolne z różnych części Stanów Zjednoczonych, które z powodu wykonywanych obowiązków zawodowych narażają się na utratę pracy oraz odpowiedzialność karną za sprzeciw wobec wycofywania zakazanych książek. Niektóre z bohaterek chciały zachować anonimowość, jednak widzowie poznają losy kilku z nich znanych z imienia i nazwiska,   np.: Julie Miller, Amandy Jones, czy Marthy Hicks. B...

Poza kadrem to francuski film dokumentalny z 2026 roku w reżyserii Arnauda Alaina. Film przedstawia losy Dimitriego Jeana, młodego artysty-fotografa, który stopniowo traci wzrok. Dokument ukazuje działalność bohatera w ojczystym Paryżu i Nowym Jorku.  Reżyser filmu towarzyszy bohaterowi nie tyle w jego procesie twórczym, co w przygotowaniach do całkowitej utraty wzroku, podstawowego dla człowieka zmysłu. Obok twórczości i życia codziennego niepełnosprawnego artysty, wizualność i przewaga zmysłu wzroku we współczesnej kulturze to główne tematy dokumentu. Motyw ten wyłania się już w jednej z początkowych scen Poza kadrem , kiedy Dimitri ustawia do zdjęcia i fotografuje filmującego go w tym samym momencie reżysera. Metoda filmowania próbuje odtworzyć sposób widzenia tracącego wzrok fotografa, np. przez zmianę kolorystyki, czy zamazywanie konturów okolicy. Jest ona zbliżona do filmowania artystycznego. W zdjęciach wiele jest zbliżeń i ujęć zza pleców bohatera, co nadaje dokumentow...

  Cel i kontekst wyjazdu W dniach 21-25.04.2026 roku   w ramach realizacji projektu stypendialnego MKiDN "Książka poświęcona aktorce Wandzie Osterwinie - Aktorka i idea. Biografia Wandy Osterwiny (1887-1929)” byłam w Nałęczowie.                                            Zrealizowano w ramach Stypednium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Kwerenda w muzeach literackich Głównym celem wyjazdu było zapoznanie się z obiektami ze zbiorów tamtejszych muzeów literackich, oddziałów Muzeum Narodowego w Lublinie: Muzeum Stefana Żeromskiego oraz Muzeum Bolesława Prusa (w dniach 22-23 kwietnia 2026). Tematem kwerendy była działalność nałęczowskiego teatru amatorskiego w pierwszej dekadzie XX wieku, a więc w czasie kiedy w jego działaniach uczestniczyła Wanda Malinowska, późniejsza Osterwina. Zapoznałam się z kilkunastoma obiektami, przede wszystkim fotografiami wnętr...

  Uruchomiłam możliwość dobrowolnego wsparcia mojej strony poprzez wirtualną kawę. Jeśli moje treści są dla Was wartościowe i chcecie wesprzeć moje dalsze działania, będzie mi bardzo miło. Zapraszam: https://buycoffee.to/czytamkultureisztuke

  George Prochnik jest eseistą, pisarzem i wykładowcą akademickim na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, a także redaktorem naczelnym amerykańskiego kwartalnika literacko-artystycznego „Cabinet”. Opublikował kilka biografii pisarzy i intelektualistów.   Jego ostatnia chronologicznie publikacja dotyczy Heinricha Heinego. Niemożliwe wygnanie. Koniec świata i Stefan Zweig,   pierwsza książka Prochnika w przekładzie na język polski (przełożył ją Jarosław Mikos) jest biografią Stefana Zweiga – urodzonego w zamożnej żydowskiej rodzinie austriackiego pisarza i tłumacza, który w latach trzydziestych XX wieku był najczęściej tłumaczonym autorem na świecie. Dojście nazistów do władzy i wybuch II wojny światowej najpierw zmusił autora Świata wczorajszego do opuszczenia Europy, a w dalszej konsekwencji do samobójstwa.   Główny temat   opisywanej książki to kondycja uchodźcy. Na kartach publikacji historia pisarza przeplata się z historią rodziny autora Niemożliwego w...

  Psychobiografia to zarówno dyscyplina zakładająca badanie biegu życia ludzkiego przy pomocy teorii psychologicznych i metod z dziedziny psychologii, jak i gatunek literacki. W naszych czasach,  kiedy dostęp do wiedzy psychologicznej jest powszechny, a niektóre teorie na przykład te dotyczące  osobowości zyskały popularność, można odnieść wrażenie, że również psychobiografia jest nowinką lub modą.  Nie jest to jednak zjawisko nowe. Początki tej metody badawczej i gatunku literackiego sięgają pierwszej dekady XX wieku i czasów wyłaniania się psychologii jako odrębnej dyscypliny naukowej. Pierwszym psychobiografistą był polski filozof i psycholog Władysław Witwicki. Jego psychobiografia Sokratesa napisana jako wstęp do Uczty Platona, wydanej we Lwowie w 1909 r., o rok wyprzedziła pisaną tą samą metodą pracę Sigmunda Freuda na temat Leonarda da Vinci. Swoisty metodologiczny renesans psychobiografii w Polsce, jaki można zaobserwować w ciągu kilku ostatnich dekad, zawdzi...