Czytam kulturę i sztukę - strona kulturalna Kseni Lebiedzińskiej

  Kandydaci śmierci to najnowszy film   Macieja Cuskego, filmowca doświadczonego zarówno w kinie dokumentalnym, jak i fabularnym.   Najnowszy dokument stanowi niejako dylogię z kilkanaście lat wcześniejszym filmem Daleko od miasta z 2011 roku w jego reżyserii.   Kandydaci śmierci odsłaniają kulisy powstawania serii amatorskich horrorów pod takim   właśnie   wspólnym tytułem, którą przez siedemnaście lat, każdego roku w czasie wakacji pod opieką Macieja Cuskego kręcili syn reżysera – Staszek,   ze swoimi przyjaciółmi – Rafałem i Adrianem. Dokument nie pokazuje jedynie pracy nad filmami. To opowieść o wieloletniej   przyjaźni, ale też o tym, jak pasja, coś robione początkowo dla zabawy,   może przerodzić się w powołanie i zawód. Dwóch z bohaterów filmu – Staszek i Rafał zostali zawodowymi   filmowcami. Sposób prowadzenia opowieści w Kandydatach śmierci jest bardzo subiektywny, jego narratorem   jest reżyser - ojciec jednego z chłopa...

  W Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie w gmachu Podchorążówki otwarto wystawę Nabiści. Prorocy nowej sztuki . Ekspozycja prezentuje około stu prac nabistów ze zbiorów polskich i zagranicznych. Grupa nabistów, której nazwa została zainspirowana hebrajskim   i arabskim określeniem nabis – prorok,   działała we Francji w latach 1888-1899. Inicjatorami jej powstania byli Paul Sérusier i Maurice Denis. Należeli do niej też m.in. Pierre Bonnard,   Félix Vallotton i Édouard Vuillard. Kuratorzy warszawskiej wystawy, dr Ewa Bobrowska i Jean René Saillard, powiązali ich prace z dziełami polskich artystów tego samego okresu m.in. Stanisława Wyspiańskiego, Edwarda Okunia, Mariana Wawrzenieckiego i Eugeniusza Zaka. Na czym polegała nowoczesność sztuki nabistów? Artyści byli zainspirowani twórczością Paula Gaugina.   Ich celem było poszerzenie granic malarstwa o prawo do przedstawiania subiektywnych wrażeń, a nie tylko odwzorowywania rzeczywistości. Ważną rolę spełnia...

  Wielki Łuk, francusko-duński dramat filmowy w reżyserii Stéphane’a Demoustiera opowiada o procesie twórczym duńskiego architekta Johanna Otto von Spreckelsena nad zwycięskim projektem w międzynarodowym konkursie architektonicznym na „dwudziestowieczną wersję Łuku Triumfalnego” ogłoszonym we Francji w 1983 roku. Film porusza problem granic architektury. Z jednej strony architekt jest twórcą śmiałych wizji artystycznych, z drugiej powinien wziąć pod uwagę pragmatyczne zagadnienie: jego dzieło ma służyć ludziom. W Wielkim Łuku uwidoczniono te kwestie przez dwie obsesyjne idee Spreckelsena. Pierwszą była gładka pozbawiona spoiw fasada budynku, drugą wykorzystanie w przestrzeniach użytkowych Wielkiego Łuku karraryjskiego marmuru - tego samego, którego używał w swoich dziełach Michał Anioł. Konflikt między nieugiętym architektem, a pozostałym zespołem, chcącym przekonać go do kompromisu między artyzmem, a realnymi możliwościami technicznymi jest osią dramaturgiczną filmu.  Wiel...

  Takie jest życie to oparty na faktach włoski komediodramat w reżyserii Riccardo Milaniego. Ukazuje historię sardyńskiego pasterza Efisio Mulasa, który nie chce wyprowadzić się ze swojego rodzinnego domu na żądanie firmy deweloperskiej nawet za wciąż podwyższaną sumę pieniędzy. Deweloper chce zbudować w tym miejscu kompleks wypoczynkowy. Opowieść rozgrywa się w latach 1999-2019 i w tle rejestruje najważniejsze europejskie przemiany polityczne i obyczajowe. Wyraźny podział na zwartą   społeczność miasteczka, pragnącą zmiany oraz nieprzejednanego pasterza, powoduje że w filmie jest wiele scen zbiorowych. Role epizodyczne są nieco przerysowane – ukazują kolejnych przedstawicieli niewielkiego miasta: np. policjanta, księdza, innych pasterzy, aptekarza. Najważniejsze i najbardziej wyraziste role należą do osób, które bezpośrednio zetknęły się z Mulasem (w tej roli aktor niezawodowy Giuseppe Ignazio Loi), Virginii Raffaele w roli córki pasterza Francesci, Geppi   Cucciari ...

  Cel i kontekst wyjazdu W dniach 6.07-10.07.2026 r. w ramach realizacji projektu stypendialnego MKiDN "Książka poświęcona aktorce Wandzie Osterwinie - Aktorka i idea. Biografia Wandy Osterwiny (1887-1929)” byłam w Wilnie. Celem wyjazdu do Wilna było poszukiwanie śladów Wandy Malinowskiej-Osterwiny w jej rodzinnym mieście.  Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Cyfrowe odkrycia. Początki kariery Wandy Malinowskiej na wileńskich afiszach Ważnym elementem pobytu w Wilnie była kwerenda archiwalna dotycząca pierwszych lat kariery teatralnej Wandy Malinowskiej.  W zbiorach Biblioteki Publicznej Okręgu Wileńskiego im. Adama Mickiewicza w Wilnie znajduje się zbiór afiszy teatralnych  Teatru Polskiego w Wilnie z lat 1910-1911.   Mimo starań moich i zespołu biblioteki nie udało mi się dotrzeć do oryginalnych dokumentów, jednak zostały one zdigitalizowane i udostępnione w Internecie . W zbiorze afiszy znajdują się dw...

  Znane są już wyniki pierwszego etapu XIII edycji Konkursu im. Andrzeja Żurowskiego dla Młodych Krytyków i Krytyczek Teatralnych. Wśród 48 nadesłanych na konkurs tekstów, był także zestaw 3 moich recenzji opublikowanych przez portal Teatr dla Wszystkich  Ogólna charakterystyka uczestników tegorocznej edycji  brzmi: "W czasie dyskusji nad nadesłanymi pracami Kapituła podkreśliła wyrównany, wysoki poziom tegorocznych recenzji, analizowała sposób pisania tekstów, ich komunikatywność i styl wypowiedzi, a także zaznaczyła, że nadal młodzi autorzy i autorki recenzji teatralnych nie analizują w pełni gry aktorskiej w swoich tekstach, natomiast częściej zajmują się kontekstami kulturowymi omawianych przedstawień".  Gratuluję półfinalistom: Antoninie Dobrowolskiej, Aleksemu  Jakubcowi, Mateuszowi Kalińskiemu, Katarzynie Kowalewskiej, Magdzie Mielke, Magdalenie Ożarowskiej, Martynie Szoi, Adriannie Wolińskiej.   Aktualność na oficjalnej stronie Konkursu: https://tin...

  Wystawa Maria Jarema. Pęknięty modernizm w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie prezentuje twórczość wszechstronnej artystki – rzeźbiarki, malarki, graficzki i scenografki – Marii Jaremy, współtwórczyni przedwojennej awangardowej Grupy Krakowskiej i Teatru Cricot,   oraz ich powojennych kontynuacji. Postać Marii Jaremy od kilku lat jest stopniowo odkrywana ponownie, m.in. dzięki działaniom Agnieszki Daukszy – biografki artystki. Wystawa w Muzeum Sztuki Współczesnej przekrojowo prezentuje twórczość Marii Jaremy. Przestrzeń wystawy podzielono na siedem segmentów tematycznych: 1. Jednostki, 2. Pary , 3. Dom Plastyków, 4. Teatr, kawiarnia, rewolucja, 5. Rodzina, 6. Biblioteka, 7. Zbiorowość. Kuratorzy wystawy, Éric de Chassey i Natalia Sielewicz, umieścili twórczość Marii Jaremy w szerokim kontekście i w otoczeniu prac innych artystów, np. Tadeusza Kantora, Alfreda Manessiera i Pierre’a Tal-Coata.   Artystka była z wykształcenia rzeźbiarką, jednak kuratorzy ekspozycj...

  Wystawa Kolekcjoner. Ignacy Korwin-Milewski (1846-1926) w   Muzeum Narodowym w Warszawie została przygotowana z okazji 180. rocznicy urodzin i 100. rocznicy śmierci hrabiego Ignacego Korwin-Milewskiego, mecenasa i kolekcjonera sztuki. Ekspozycja ma co najmniej dwa motywy przewodnie. Pierwszym jest przekrojowa wystawa polskiej sztuki przełomu XIX i XX wieku. Drugim – biografia kolekcjonera i temat kolekcjonowania sztuki. Wystawa prezentowana jest w ośmiu salach gmachu głównego Muzeum Narodowego. Narrację wystawy wyznaczają etapy życia kolekcjonera, a zgromadzone dzieła zostały zgrupowane tematycznie. Po śmierci właściciela kolekcja uległa rozproszeniu,   a część dzieł zaginęło. Te braki uzupełniają czarno-białe wielkoformatowe wydruki. Na wystawie dominuje malarstwo, ale obecne są również rzeźby (popiersie Hipolita Korwin- Milewskiego, inicjatora budowy Teatru na Pohulance w Wilnie, brata głównego bohatera ekspozycji dłuta Antoniego Wiwulskiego), fotografie...

Wystawa Harfa Derwida. Dzieje bajeczne prezentowana w Muzeum Teatralnym w Warszawie podejmuje temat scenicznych interpretacji legendarnych początków państwa polskiego w XIX i XX wieku. Ekspozycja prezentuje obiekty z lat 1871-1934. Inspirację z polskich legend do swojej twórczości czerpali m.in. Juliusz Słowacki,  Jadwiga Łuszczewska „Deotyma”, Józef Ignacy Kraszewski,  czy Stanisław Wyspiański. Eksponaty wybrane na wystawę dokumentują inscenizacje  dzieł wymienionych twórców na scenach Krakowa, Lwowa, Wilna, Moskwy, Warszawy i  Krzemieńca.  Ekspozycja zajmuje jedną   salę. Dodatkowo wydzielono kabinę na dzieła   związane z twórczością Michała Tarasiewicza – prezentowane są w niej fotografie aktora w rolach,   oraz jego malarski portret w roli Sieciecha w Bolesławie Śmiałym Stanisława Wyspiańskiego. Na wystawie dominują kolorowe szkice scenografii i kostiumów (np. autorstwa Wincentego Drabika, Ferdynanda Ruszczyca i Kazimierza Stabrowskiego) ...

  Kumotry to najnowszy, nakręcony w 2025 roku,     film Emilii Śniegoskiej, scenarzystki, reżyserki form krótkometrażowych i dokumentalistki. Kumotry przedstawiają codzienność dwóch   starszych mieszkanek pustoszejącej polskiej wsi w rumuńskich Karpatach – Hanki i Bronki, oraz ich wzajemną relację. Zarazem, mimo ścisłego określenia położenia geograficznego, niespieszny i kontemplacyjny rytm filmu, podporządkowany porom roku wskazuje, że przedstawiona w Kumotrach wieś mogłaby leżeć gdziekolwiek na świecie. W   jednej z pierwszych scen filmu reżyserka instruuje bohaterki, jak mają zachowywać się wobec kamery, a potem dyskretnie towarzyszy im w ich codziennym życiu: pracach polowych, zbieraniu owoców leśnych i chrustu, obrabianiu drobiu. Dokument poza wspomnianym dialogiem otwierającym film pozbawiony jest odautorskiego komentarza i przemawia środkami wizualnymi - pejzażem Bukowiny w różnych porach dnia i roku. Jedynym elementem inscenizacji jest obecność wiejs...

  Milcząca przyjaciółka to najnowszy film doświadczonej, wielokrotnie nagradzanej węgierskiej reżyserki Ildikó Enyedi, znanej polskiej publiczności choćby z onirycznego filmu Dusza i ciało (2017) oraz melodramatu Historia mojej żony (2021).  Akcja najnowszej Milczącej przyjaciółki koncentruje się wokół miłorzębu japońskiego, który/która rośnie  w ogrodzie botanicznym jednego z niemieckich uniwersytetów. Troje bohaterów na przestrzeni wieków XX i XXI  (od roku 1908, poprzez lata 60. XX wieku, aż po pandemię COVID-19) próbuje w sposób empiryczny dowieść możliwości zrozumienia przez ludzi języka roślin, a szczególnie miłorzębu – tytułowej milczącej przyjaciółki.  Plany czasowe zmieniają się subtelnie. Tempo opowieści jest niespieszne. Film opowiada przede wszystkim o kontakcie człowieka z przyrodą, jednak Enyedi zadbała też o dyskretne nawiązania do kultury niemieckiego obszaru językowego.  W filmie pojawia się  cytat muzyczny z Lohengrina Richarda W...

  Wprowadzenie Tematem artykułu jest zjawisko żałoby po śmierci Wandy Osterwiny (1887-1929), aktorki, pierwszej żony   Juliusza Osterwy,   współtwórczyni zespołu Reduty. Celem artykułu jest analiza zjawiska żałoby po śmierci aktorki w jego wymiarze zarówno osobistym,   jak i publicznym (wspólnotowym i środowiskowym). W artykule spróbuję odpowiedzieć na pytanie,   o to jak przejawiała się żałoba środowiska teatralnego po śmierci Wandy Osterwiny a także jak zmagał się ze swoją osobistą stratą Juliusz Osterwa,   oraz co znaczyła śmierć Wandy Osterwiny dla zespołu Reduty? Do odpowiedzi na tak zadane pytania spróbuję zbliżyć się,   analizując materiały prasowe z roku śmierci Wandy Osterwiny (1929) , listy Juliusza Osterwy,   i wspomnienia pozostałych bliskich aktorki przy pomocy pojęć dotyczących zjawiska żałoby opisanych przez psychologa Richarda Grossa, filozofkę Vinciane Despret oraz duchownego, prawosławnego metropolitę Antoniego Blooma (1914-200...